Europese studie: helft van de Belgen beschouwt documentfraude als eenvoudig

AI en digitalisering versnellen en normaliseren fraude in Europa

Finovox, specialist in de detectie van documentfraude, publiceert de resultaten van een Europese studie* bij 8.000 respondenten in acht landen. In de huidige context van toenemende digitalisering en de snelle opmars van artificiële intelligentie, toont het onderzoek aan dat fraude in België steeds meer genormaliseerd raakt. Het wordt niet alleen als toegankelijk gezien, maar maakt ook steeds vaker deel uit van alledaagse praktijken.

Waar bankfraude overheerst in Duitsland (34%), het Verenigd Koninkrijk (34%) en Nederland (32%), laat België duidelijk een ander patroon zien. Fraude in het kader van dagelijkse administratieve handelingen zoals toelagen, abonnementen en diensten is er veruit het meest voorkomend, goed voor 38% van de gevallen, tegenover 32% in Frankrijk bijvoorbeeld.

Fraude als alledaagse gewoonte

In België is fraude in de eerste plaats gebruiksgedreven en minder het resultaat van gestructureerde of georganiseerde praktijken. Het ontstaat vaker uit concrete mogelijkheden dan uit uitgewerkte schema’s. Daarmee onderscheidt België zich van markten zoals Engeland en Duitsland, waar fraude doorgaans complexer en meer gediversifieerd is.

In dat opzicht sluit België nauwer aan bij Spanje: fraude is er breed verspreid binnen veelvoorkomende administratieve processen, maar blijft minder aanwezig in complexere segmenten zoals bankieren en krediet (14% in België, tegenover 32% in Nederland en 34% in Engeland).

Drijfveren: financiële druk en administratieve efficiëntie

De onderliggende motivaties liggen in lijn met wat in andere West-Europese landen wordt vastgesteld. In België verwijst 28% van de fraudeurs naar financiële moeilijkheden, vergelijkbaar met Frankrijk (27%) en hoger dan in Nederland (21%). Daarnaast speelt het vereenvoudigen van administratieve procedures een belangrijke rol (28%), net als tijdswinst en het vermijden van administratieve lasten, factoren die nog sterker doorwegen in Engeland (41%).

Fraude wordt als laagdrempelig ervaren in Europa

Een andere belangrijke vaststelling is dat documentfraude in alle onderzochte landen als relatief eenvoudig wordt beschouwd. In België en Frankrijk geeft ongeveer 51% van de respondenten aan dat het vervalsen van documenten eenvoudig is.

Hoewel dit lager ligt dan in Engeland (75%), sluit het nauw aan bij de perceptie in Nederland (63%) en Duitsland (59%). Dit wijst op een breed gedeeld Europees beeld. De snelle ontwikkeling van digitale tools en AI speelt hierin een cruciale rol: voor het aanpassen van loonstrookjes, contracten of bewijsdocumenten is tegenwoordig nog nauwelijks gespecialiseerde technische kennis nodig.

Grotere verleiding in België

België onderscheidt zich ook door een hogere intentie tot fraude dan het Europese gemiddelde. Zo geeft 19% van de niet-fraudeurs aan ooit overwogen te hebben fraude te plegen, tegenover zo’n 8% in de meeste andere landen, waaronder Frankrijk en Nederland. Daarmee bevindt België zich op hetzelfde niveau als Spanje en wordt een verschuiving zichtbaar in de perceptie, waarbij fraude steeds toegankelijker lijkt.

Risicoperceptie blijft, maar is genuanceerd

Ondanks deze normalisering blijft risicobewustzijn een belangrijke rem. 42% van de Belgische niet-fraudeurs noemt de angst voor gevolgen als belangrijkste reden om af te zien van fraude, een hoger aandeel dan in Frankrijk (38%) en Nederland (28%).

Aan de kant van de fraudeurs zelf acht slechts 7% terugval “zeer waarschijnlijk”, wat lager ligt dan in Engeland en Duitsland. Dit suggereert dat fraude in België nog voornamelijk opportunistisch van aard is, en minder structureel verankerd.

Hierbij wordt de strijd tegen documentfraude een steeds belangrijker aandachtspunt voor bedrijven. Een groot deel van de respondenten is van mening dat bestaande detectiemechanismen nog onvoldoende zijn afgestemd op deze nieuwe vormen van fraude. Volgens Finovox moet preventie daarom al bij de instroom van documenten worden geïntegreerd, zodat vervalsingen zo vroeg mogelijk kunnen worden opgespoord.